Το Μανιφέστο του Α. Σπινέλλι

Il Manifesto di Ventotene(versione del 1944)
ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΑΙ ΕΝΩΜΕΝΗ ΕΥΡΩΠΗ
Σχέδιο διακήρυξης(εκδοχή του 1944)
Ι.- Η ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
Ο σύγχρονος πολιτισμός έχει θεμελιωθεί πάνω στην αρχή της ελευθερίας. Σύμφωναμε αυτή ο άνθρωπος δεν πρέπει να είναι ένα απλό όργανο στην υπηρεσία ενός άλλουανθρώπου, αλλά ένα αυτόνομο κέντρο ζωής. Όλες οι πλευρές του κοινωνικού βίουπου δεν σεβάστηκαν την αρχή αυτή, στο πλαίσιο μιας μεγαλειώδους ιστορικήςδιαδικασίας, τέθηκαν σε δοκιμασία:
1ον) Καθιερώθηκε το ίσο δικαίωμα όλων των εθνών να οργανώνονται σε ανεξάρτητακράτη.Κάθε λαός, με τα δικά του εθνικά, γεωγραφικά, γλωσσικά και ιστορικάχαρακτηριστικά, έπρεπε να αναζητήσει στην κρατική οντότητα που δημιούργησε,σύμφωνα με τη δική του ιδιαίτερη αντίληψη της πολιτικής ζωής, τον μηχανισμό πουθα ικανοποιούσε καλύτερα τις ανάγκες του, χωρίς καμία ξένη παρέμβαση. Εφαλτήριογια την πρόοδο αυτή στάθηκε η ιδεολογία της εθνικής ανεξαρτησίας. Συνέβαλεστο ξεπέρασμα του ευτελούς τοπικισμού και συνεπώς στην ευρύτερη συσπείρωσηενάντια στην καταπίεση του ξένου δυνάστη. Εξάλειψε πολλούς από τους φραγμούςπου εμπόδιζαν την κυκλοφορία των ανθρώπων και των εμπορευμάτων. Μετέδωσεστους πιο καθυστερημένους πληθυσμούς κάθε νέου κράτους τους θεσμούς και τηδομή των πιο πολιτισμένων πληθυσμιακών ομάδων. Ταυτόχρονα όμως έριξε τονσπόρο του καπιταλιστικού ιμπεριαλισμού, που είδε η γενιά μας να γιγαντώνεται,έως το σημείο να σχηματιστούν ολοκληρωτικά κράτη και να ξεσπάσουν παγκόσμιοιπόλεμοι.
Το έθνος δεν θεωρείται πια ως το ιστορικό προϊόν της συμβίωσης ανθρώπων πουχάρη σε μια μακρά διαδικασία έφθασαν σε έναν μεγαλύτερο συγκερασμό εθίμωνκαι προσδοκιών και βρίσκουν τώρα στο κράτος την αποτελεσματικότερη μορφήοργάνωσης του συλλογικού τους βίου στο πλαίσιο όλης της ανθρωπότητας.Αντίθετα, εξελίχθηκε σε μια θεϊκή οντότητα, σε έναν οργανισμό που πρέπει νασκέπτεται μόνο τη δική του ύπαρξη και ανάπτυξη χωρίς να ενδιαφέρεται στοελάχιστο για τη ζημία που μπορεί να προξενήσει στα άλλα έθνη. Η απόλυτηαυτοδυναμία των εθνικών κρατών οδήγησε στην ανάπτυξη επεκτατικών τάσεων.Κάθε κράτος αισθανόταν να απειλείται από την ισχύ των άλλων και θεωρούσεως «ζωτικό χώρο» όλο και πιο μεγάλες περιοχές που του επέτρεπαν να κινείταιελεύθερα και να εξασφαλίζει την ευημερία του χωρίς να εξαρτάται από κανένα άλλο.Αυτή η επιθυμία για κυριαρχία δεν μπορούσε να κορεστεί παρά μόνο με την ηγεμονίατου ισχυρότερου κράτους πάνω σε όλα τα άλλα.
Ως επακόλουθο, το κράτος, από θεματοφύλακας της ελευθερίας των πολιτών,μεταμορφώθηκε σε δεσπότη υπηκόων εν υπηρεσία, με όλες τις εξουσίες για νααντλεί τη μέγιστη πολεμική απόδοση. Ακόμα και σε περιόδους ειρήνης, πουστην πραγματικότητα αποτελούν ανάπαυλα για την προετοιμασία των επόμενων
αναπόφευκτων συγκρούσεων, η βούληση της στρατιωτικής τάξης υπερισχύει σεπολλές χώρες εκείνης της αστικής και καθιστά όλο και δυσκολότερη τη λειτουργίατων ελεύθερων πολιτευμάτων: το σχολείο, οι επιστήμες, η παραγωγή, η διοίκηση,προσανατολίζονται κυρίως στην ενίσχυση του πολεμικού δυναμικού. Οι μητέρεςχρησιμοποιούνται για αναπαραγωγή στρατιωτών και ανταμείβονται κατά συνέπειαμε τα ίδια κριτήρια που βραβεύονται στις εκθέσεις τα γονιμότερα ζώα. Τα παιδιάεκπαιδεύονται από την πιο τρυφερή ηλικία στα όπλα και στο μίσος προς τουςξένους. Από τη στιγμή που όλα στρατιωτικοποιούνται και όλοι καλούνται συνεχώςνα υπηρετούν στον στρατό, καταργούνται και οι ατομικές ελευθερίες. Οι συνεχείςπόλεμοι οδηγούν στην εγκατάλειψη της οικογένειας, της δουλειάς, των περιουσιών,και στη θυσία της ίδιας της ζωής για σκοπούς των οποίων κανείς δεν αντιλαμβάνεταιπραγματικά την αξία. Οι προσπάθειες που καταβλήθηκαν για δεκαετίες προκειμένουνα αυξηθεί η συλλογική ευημερία καταστρέφονται μέσα σε λίγες ημέρες.
Τα ολοκληρωτικά κράτη είναι εκείνα που κατάφεραν συντονίσουν με τον πιοπρόσφορο τρόπο όλες τις κοινωνικές δυνάμεις. Ενεργοποίησαν στο έπακρο τονσυγκεντρωτισμό και την πολιτική αυτάρκειας και απέδειξαν συνεπώς ότι είναι οι πιοευπροσάρμοστοι οργανισμοί στο σημερινό διεθνές περιβάλλον. Αρκεί κάποιο έθνοςνα κάνει ένα βήμα προς έναν πιο έντονο ολοκληρωτισμό για να παρασυρθούν και ταυπόλοιπα στην ίδια πορεία από τη θέληση να επιβιώσουν.
2ον) Καθιερώθηκε το ίσο δικαίωμα όλων των πολιτών στη διαμόρφωση της κρατικήςβούλησης.Η βούληση αυτή έπρεπε να αποτελεί τη συνισταμένη των ευμετάβλητων οικονομικώνκαι ιδεολογικών αναγκών όλων των κοινωνικών κατηγοριών που εκφράζοντανελεύθερα. Αυτή η πολιτική οργάνωση επέτρεψε να διορθωθούν ή τουλάχιστον νααμβλυνθούν πολλές από τις πιο κραυγαλέες κληρονομικές αδικίες των καθεστώτωντου παρελθόντος. Επιπλέον, η ελευθερία του Τύπου και του συνέρχεσθαι και ηπροοδευτική επέκταση του δικαιώματος ψήφου καθιστούσαν όλο και πιο δυσχερήτην υπεράσπιση των παλαιών προνομίων και συνέβαλαν στη διατήρηση τουαντιπροσωπευτικού συστήματος.
Οι άποροι έμαθαν σιγά-σιγά να χρησιμοποιούν τα μέσα αυτά για να επιτεθούνστα κεκτημένα δικαιώματα των ευπόρων. Οι κοινωνικοί φόροι στα εισοδήματαπου δεν είχαν προκύψει από εργασία και τις κληρονομιές, τα κλιμακωτά ποσοστάφορολόγησης των μεγάλων περιουσιών, η εξαίρεση των κατώτερων εισοδημάτωνκαι των αγαθών πρώτης ανάγκης, η δωρεάν σχολική εκπαίδευση, η αύξηση τωνδαπανών κοινωνικής αρωγής και πρόνοιας, οι αγροτικές μεταρρυθμίσεις, ο έλεγχοςτων εργοστασίων, απειλούσαν τις προνομιούχες τάξεις στα καλύτερα οχυρωμένακάστρα τους.
Ακόμα και οι προνομιούχες τάξεις που είχαν δεχτεί να επικρατήσει η ισότητα τωνπολιτικών δικαιωμάτων δεν μπορούσαν να παραδεχθούν ότι οι τάξεις των απόκληρωνθα τα χρησιμοποιούσαν για να επιδιώξουν στην πράξη την ισότητα εκείνη που θαέδινε στα δικαιώματα αυτά συγκεκριμένο περιεχόμενο πραγματικής ελευθερίας.Όταν, μετά το τέλος του 1ου Παγκόσμιου Πολέμου, η απειλή έγινε πάρα πολύσοβαρή, ήταν φυσικό οι τάξεις αυτές να χειροκροτήσουν θερμά και να υποστηρίξουντην εγκαθίδρυση δικτατοριών που αφαίρεσαν τα νόμιμα όπλα από τα χέρια τωναντιπάλων τους.
Από την άλλη πλευρά, ο σχηματισμός γιγαντιαίων βιομηχανικών και τραπεζικώνσυγκροτημάτων και συνδικάτων που κάτω από ενιαία καθοδήγηση συνένωνανολόκληρους στρατούς εργαζόμενων, συνδικάτων και συγκροτημάτων που πίεζαντις κυβερνήσεις για να επιτύχουν την πολιτική που ανταποκρινόταν καλύτερα σταιδιαίτερα συμφέροντά τους, απειλούσε να διαιρέσει το ίδιο το κράτος σε ανάλογεςοικονομικές βαρωνίες σε έντονη διαμάχη μεταξύ τους. Τα φιλελευθερο-δημοκρατικάπολιτεύματα, που είχαν καταστεί το εργαλείο για να εκμεταλλεύονται καλύτεραοι ομάδες αυτές ολόκληρο το κοινωνικό σύνολο, έχαναν όλο και περισσότερο τοκύρος τους και έτσι διαχεόταν η πεποίθηση ότι μόνο το ολοκληρωτικό κράτος, πουθα καταργούσε τις λαϊκές ελευθερίες, θα μπορούσε με κάποιο τρόπο να επιλύσειτη σύγκρουση συμφερόντων που οι πολιτικοί θεσμοί δεν κατάφερναν πια ναεμποδίσουν.
Εκ των πραγμάτων, στη συνέχεια, τα ολοκληρωτικά καθεστώτα εδραίωσαν ενγένει τη θέση των διάφορων κοινωνικών κατηγοριών στα επίπεδα που είχαν φθάσειβαθμιαία προηγουμένως και απέκλεισαν, με τον αστυνομικό έλεγχο της ζωήςτων πολιτών και με τη βίαιη εξάλειψη όλων των αντιφρονούντων, κάθε νόμιμηδυνατότητα να διορθωθεί περαιτέρω η κατάσταση.Εξασφαλίστηκε έτσι η επιβίωση των απόλυτα παρασιτικών τάξεων των άεργωνγαιοκτημόνων και των εισοδηματιών που συμβάλλουν στην κοινωνική παραγωγήπηγαίνοντας μόνο να εισπράξουν τα μερίσματα από τους τίτλους τους. Τωνμονοπωλίων και των αλυσίδων που εκμεταλλεύονται τους καταναλωτές καιεξανεμίζουν τις οικονομίες των μικροαποταμιευτών. Των πλουτοκρατών πουκινούν παρασκηνιακά τους πολιτικούς σαν μαριονέττες για να κατευθύνουν όλοντον κρατικό μηχανισμό προς το ιδικό τους αποκλειστικά όφελος με τη δικαιολογίαότι εξυπηρετούν ανώτερα εθνικά συμφέροντα. Διατηρήθηκαν οι κολοσσιαίεςπεριουσίες των λίγων και η μιζέρια των μεγάλων μαζών, που αποκλείστηκαναπό κάθε δυνατότητα να απολαύσουν τους καρπούς του σύγχρονου πολιτισμού.Διασώθηκε ουσιαστικά ένα οικονομικό καθεστώς στο οποίο τα υλικά αποθέματακαι οι δυνάμεις της εργασίας, αντί να χρησιμοποιούνται για να ικανοποιήσουν τιςβασικές ανάγκες του ανθρώπου, τις απαραίτητες για την ανάπτυξη της ζωτικήςτου ενέργειας, κατευθύνονται για να ικανοποιήσουν τις πιο κενές επιθυμίες τωνπλουσιότερων. Διασώθηκε ένα οικονομικό καθεστώς το οποίο διαιωνίζει τη δύναμητου χρήματος στο πλαίσιο της ίδιας κοινωνικής τάξης, με το κληρονομικό δικαίωμανα μετατρέπεται σε προνόμιο χωρίς καμία αντιστοιχία με την κοινωνική αξία τήςπραγματικά προσφερόμενης υπηρεσίας. Το πεδίο των προλεταριακών δυνατοτήτωνσυρρικνώθηκε τόσο πολύ, ώστε οι εργαζόμενοι, για να επιβιώσουν, αναγκάστηκανσυχνά να παραδοθούν στην εκμετάλλευση όποιου τους προσέφερε οποιαδήποτεευκαιρία απασχόλησης.
Τα συνδικάτα, για να κρατούν ακίνητη και υπάκουη την εργατική τάξη, έχουνμετατραπεί από ελεύθεροι οργανισμοί πάλης, κατευθυνόμενοι από άτομα πουαπόλαυαν της εμπιστοσύνης των εταίρων, σε όργανα αστυνομικής εποπτείας υπό τηδιοίκηση υπαλλήλων που επιλέγονται από την άρχουσα τάξη και που είναι υπόλογοιμόνο απέναντι σε αυτή. Εάν κάποια διόρθωση τύχει να γίνει σε ένα τέτοιο οικονομικόκαθεστώς, υπαγορεύεται πάντα μόνο από μιλιταριστικές ανάγκες που συνάδουν με τιςαντιδραστικές προσδοκίες των προνομιούχων τάξεων όσον αφορά την ανάδυση καιεδραίωση των ολοκληρωτικών κρατών.
3ον) Ενάντια στον αυταρχικό δογματισμό ορθώθηκε η πάγια αξία του κριτικού
πνεύματος.Οποιοσδήποτε ισχυρισμός ή έπρεπε να διασταυρώνεται ή να καταρρέει. Στημεθοδικότητα αυτής της απροκατάληπτης στάσης οφείλονται οι μείζονες κατακτήσειςτης κοινωνίας μας σε κάθε πεδίο. Η πνευματική όμως αυτή ελευθερία δεν άντεξεστην κρίση που έφερε στην επιφάνεια τα ολοκληρωτικά κράτη. Νέα δόγματα, πουέγιναν δεκτά είτε από πεποίθηση είτε από υποκρισία, κυριάρχησαν σε όλες τιςεπιστήμες.
Μολονότι κανένας δεν γνωρίζει τι είναι μια φυλή, που ακόμη και η πιο στοιχειώδηςιστορική γνώση μπορεί να αποδείξει πόσο παράλογη είναι η έννοια αυτή, απαιτείταιαπό τους φυσιολόγους να πιστέψουν, να αποδείξουν και να πείσουν ότι ανήκουμεσε μια εκλεκτή φυλή μόνον επειδή ο ιμπεριαλισμός χρειάζεται τον μύθο αυτό γιανα εξάψει στις μάζες το μίσος και την αλαζονεία. Οι πιο προφανείς έννοιες τηςοικονομικής επιστήμης μεταβάλλονται σε αναθέματα προκειμένου να προβληθούνη πολιτική της αυτάρκειας, των ισοζυγισμένων ανταλλαγών και των άλλων παλιώνόπλων του μερκαντιλισμού, ως οι σημαντικές ανακαλύψεις των καιρών μας. Λόγωτης οικονομικής αλληλεξάρτησης όλων των χωρών του κόσμου, ο πλανήτης αποτελείστο σύνολό του ζωτικό χώρο για κάθε λαό που θέλει να διατηρήσει το επίπεδο ζωήςπου αντιστοιχεί στη σύγχρονη πολιτισμική κατάσταση. Δημιουργήθηκε όμως ηψευδοεπιστήμη της γεωπολιτικής για να δοθεί υπόσταση στη θεωρία των ζωτικώνχώρων και να επενδυθεί θεωρητικά η βούληση του ιμπεριαλισμού για ηγεμονία.
Τα κύρια στοιχεία της ιστορίας πλαστογραφούνται σύμφωνα με τα συμφέροντατης άρχουσας τάξης. Κάθε μη ορθόδοξο πόνημα αποβάλλεται από τις βιβλιοθήκεςκαι τα βιβλιοπωλεία. Ο σκοταδισμός απειλεί και πάλι να καταπνίξει το ανθρώπινοπνεύμα. Υπονομεύεται η ίδια η κοινωνική ηθική της ελευθερίας και της ισότητας.Οι άνθρωποι δεν θεωρούνται πλέον ελεύθεροι πολίτες που αξιοποιούν το κράτοςγια να επιτύχουν ευκολότερα τους συλλογικούς τους στόχους. Γίνονται υπηρέτεςτου κράτους το οποίο καθορίζει ποιοι πρέπει να είναι οι στόχοι τους και ως κρατικήβούληση υιοθετείται βεβαίως η βούληση όσων κατέχουν την εξουσία. Οι άνθρωποιδεν είναι πια υποκείμενα δικαίου, αλλά, ιεραρχικά καταταγμένοι, υποχρεούνται ναυπακούουν χωρίς αντίρρηση στις ανώτερες αρχές που κορυφώνονται σε μία αρχηγίαδεόντως θεοποιημένη.Το καθεστώς των φατριών αναγεννιέται δυναμικά από τις στάχτες του.
Αυτός ο αντιδραστικός ολοκληρωτικός πολιτισμός, αφού θριάμβευσε σε διάφορεςχώρες, βρήκε τελικά στη ναζιστική Γερμανία τη δύναμη που εκτίμησε ότιμπορούσε να επιφέρει το τελικό κτύπημα. Μετά από μία σχολαστική προετοιμασία,εκμεταλλευόμενος με θράσος και χωρίς ενδοιασμό, έχθρες, εγωισμούς και τη βλακείατων άλλων, παρασύροντας πίσω του άλλα υποτελή ευρωπαϊκά κράτη – πρώτομεταξύ των οποίων την Ιταλία – και συμμαχώντας με την Ιαπωνία, η οποία επιδιώκειτους ίδιους στόχους στην Ασία, ρίχτηκε στο έργο της επικυριαρχίας. Η νίκη τουθα σήμαινε την οριστική εδραίωση του ολοκληρωτισμού στον κόσμο. Όλα του ταχαρακτηριστικά θα εντείνονταν στον υπέρτατο βαθμό και οι προοδευτικές δυνάμειςθα καταδικάζονταν για πολύ καιρό σε μία απλή αρνητική στάση.
Η παραδοσιακή αλαζονεία και αδιαλλαξία της γερμανικής στρατιωτικής τάξηςμπορεί να μας δώσει ήδη μιαν ιδέα για το ποιόν της κυριαρχίας της μετά από ένανικηφόρο πόλεμο. Οι Γερμανοί, ως νικητές, θα μπορούσαν να επιτρέψουν και κάποιοπρόσχημα γενναιοδωρίας προς τους άλλους ευρωπαϊκούς λαούς. Να σεβαστούν
τυπικά τα εδάφη τους και τους πολιτικούς θεσμούς τους και να κυβερνήσουν μετρόπο που να ικανοποιεί το βλακώδες πατριωτικό συναίσθημα εκείνων που κοιτούντα χρώματα των συνοριακών στύλων και την εθνικότητα των πολιτικών προσώπωνπου παρουσιάζονται στο προσκήνιο, αντί για τον συσχετισμό των δυνάμεων και τοπραγματικό περιεχόμενο των κρατικών δομών. Όπως όμως και να παραλλάξουντην κυριαρχία τους η πραγματικότητα θα είναι πάντα η αυτή: μια νέα διαίρεση τηςανθρωπότητας σε Σπαρτιάτες και Είλωτες.
Ακόμη και να βρεθεί μια συμβιβαστική λύση μεταξύ των αντιμαχόμενων μερών, οολοκληρωτισμός θα έχει κάνει ένα επιπλέον βήμα μπροστά, καθώς όλες οι χώρες πουθα ξεφύγουν από τον εναγκαλισμό της Γερμανίας, θα αναγκαστούν να υιοθετήσουντην ίδια μορφή πολιτικής οργάνωσης και να προετοιμαστούν κατάλληλα εκ νέου γιαπόλεμο.
Αν όμως η χιτλερική Γερμανία κατάφερε να νικήσει το ένα μετά το άλλο τα μικράκράτη, με τη δράση της ανάγκασε να κατέβουν στην κονίστρα όλο και πιο μεγάλεςδυνάμεις. Η θαρραλέα μαχητικότητα της Μεγάλης Βρετανίας, που κράτησε κεφάλιστον εχθρό ακόμη και τη στιγμή που έμεινε μόνη, εξώθησε τους Γερμανούς ναπροσκρούσουν στη γενναία αντίσταση του σοβιετικού στρατού και έδωσε χρόνο στηνΑμερική να θέσει σε κίνηση τις αστείρευτες παραγωγικές της πηγές. Ο αγώνας αυτόςενάντια στον γερμανικό ιμπεριαλισμό συνδέεται στενά με τον αγώνα που διεξάγει οκινεζικός λαός ενάντια στον ιαπωνικό ιμπεριαλισμό.
Τεράστιες μάζες ανθρώπων και πλούτου έχουν ήδη παραταχτεί απέναντι από τιςολοκληρωτικές δυνάμεις. Οι τελευταίες έχουν φθάσει στο ανώτερο σημείο τωνδυνατοτήτων τους και δεν μπορούν πλέον παρά να φθαρούν βαθμιαία. Οι αντίπαλεςδυνάμεις έχουν αντίθετα ξεπεράσει το σημείο της μέγιστης ύφεσης και βρίσκονται σεφάση ανάκαμψης.
Ο πόλεμος των συμμάχων ξυπνάει κάθε μέρα όλο και περισσότερο την επιθυμίαγια απελευθέρωση, ακόμη και στις χώρες που είχαν υποκύψει στη βία και είχανκαταπτοηθεί από το πλήγμα που είχαν δεχθεί. Ξυπνάει έως και τη βούληση των ίδιωντων λαών των δυνάμεων του Άξονα, οι οποίοι αντιλαμβάνονται ότι παρασύρθηκανσε μια απελπιστική κατάσταση μόνο για να ικανοποιήσουν τον πόθο των ηγετών τουςγια κυριαρχία.
Η αργή διαδικασία χάρη στην οποία τεράστιες μάζες ανθρώπων αφήνονταν παθητικάνα διαμορφωθούν από το νέο καθεστώς, προσαρμοζόμενες και συνεισφέρουσες έτσιστην εδραίωσή του, έχει ανακοπεί. Απεναντίας έχει αρχίσει η αντίστροφη διαδικασία.Σε αυτό το τεράστιο κύμα που ορθώνεται αργά βρίσκονται όλες οι προοδευτικέςδυνάμεις: τα πιο φωτισμένα τμήματα των εργατικών τάξεων που δεν παρασύρθηκαναπό τον τρόμο και τις απατηλές υποσχέσεις στην αναζήτηση ενός ανώτερου τρόπουζωής, τα πιο συνειδητοποιημένα στοιχεία των τάξεων των διανοούμενων, που φέρουνβαρέως την υποβάθμιση στην οποία υποβάλλεται η διανόηση, επιχειρηματίες πουαισθάνονται ικανοί για νέες πρωτοβουλίες και θα ήθελαν να αποδεσμευτούν από τιςγραφειοκρατικές αγκυλώσεις και την πολιτική εθνικής αυτάρκειας που εμποδίζουνκάθε τους κίνηση. Όλοι αυτοί τέλος που από ένα έμφυτο συναίσθημα αξιοπρέπειαςδεν κάμπτουν τη σπονδυλική στήλη στην ταπείνωση της σκλαβιάς.Σε όλες αυτές τις δυνάμεις εμπιστευόμαστε σήμερα τη σωτηρία του πολιτισμού μας.
ΙΙ.- ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΑ ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ – Η ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
Η ήττα όμως της Γερμανίας δεν θα οδηγήσει αυτόματα στην αναδιάταξη τηςΕυρώπης σύμφωνα με το δικό μας πολιτισμικό ιδεώδες.
Στη σύντομη περίοδο της γενικής κρίσης (κατά την οποία τα κράτη θα έχουνσωριαστεί σε ερείπια και οι λαϊκές μάζες θα αναμένουν εναγωνίως τον νέολόγο, αποτελώντας ύλη ακατέργαστη, διάπυρη και επιδεκτική να διαμορφωθείσε νέα σχήματα, έτοιμα να υποδεχτούν την ηγεσία σοβαρών διεθνιστών), οι πιοπρονομιούχες τάξεις των παλαιών εθνικών συστημάτων θα επιδιώξουν με δόλο ήμε τη βία να μετριάσουν το κύμα των διεθνιστικών αισθημάτων και πόθων και θαβαλθούν επιδεικτικά να ανασυγκροτήσουν τις παλαιές κρατικές οργανωτικές δομές.Είναι μάλιστα πιθανό να προσπαθήσουν να εξωθήσουν τα πράγματα προς αυτή τηνκατεύθυνση και οι εγγλέζοι ιθύνοντες, ίσως σε συμφωνία με τους Αμερικανούς, γιανα εφαρμόσουν και πάλι την πολιτική της ισορροπίας των εξουσιών, προς το άμεσοπροφανώς συμφέρον των αυτοκρατοριών τους.Οι συντηρητικές δυνάμεις, δηλαδή η ηγεσία των βασικών θεσμικών οργάνων τωνεθνικών κρατών, τα ανώτερα στελέχη των ενόπλων δυνάμεων, με επικεφαλής, εκείόπου υπάρχουν, τις μοναρχίες, οι ομάδες εκείνες του μονοπωλιακού καπιταλισμούπου έχουν συνδέσει τις τύχες των κερδών τους με τις τύχες των κρατών, οι μεγάλοιγαιοκτήμονες και η υψηλή εκκλησιαστική ιεραρχία που μόνο από μια σταθερήσυντηρητική κοινωνία μπορεί να εξασφαλίσει τα παρασιτικά της έσοδα, και πίσωτους όλο το αναρίθμητο πλήθος εκείνων που εξαρτώνται από αυτούς ή που έχουνμόνο θαμπωθεί από την παραδοσιακή τους εξουσία: όλες αυτές οι αντιδραστικέςδυνάμεις αισθάνονται σήμερα το οικοδόμημα να τρίζει και ψάχνουν τρόπους ναδιασωθούν. Η κατάρρευση θα τους στερήσει μονομιάς όλες τις εγγυήσεις που είχανμέχρι σήμερα και θα τις αφήσει έκθετες στην έφοδο των προοδευτικών δυνάμεων.
Η επαναστατική κατάσταση: παλαιά και νέα ρεύματα
Η πτώση των ολοκληρωτικών καθεστώτων θα σημάνει συναισθηματικά γιαολόκληρους λαούς την έλευση της «ελευθερίας». Θα αρθεί κάθε εμπόδιο καιαυτομάτως θα επικρατήσουν ευρύτατες ελευθερίες του λόγου και του συνέρχεσθαι.Θα είναι ο θρίαμβος των δημοκρατικών τάσεων. Με αναρίθμητες παραλλαγές. Απόέναν πολύ συντηρητικό φιλελευθερισμό έως τον σοσιαλισμό και την αναρχία. Οιδημοκρατικοί πιστεύουν στην «αυθόρμητη δημιουργία» των γεγονότων και τωνθεσμικών οργάνων, στην απόλυτη καλοσύνη των κινήτρων που έρχονται από τακάτω. Δεν θέλουν να εκβιάσουν την «ιστορία», τον «λαό», το «προλεταριάτο» ήόπως αλλιώς αποκαλούν τον Θεό τους. Προοιωνίζονται το τέλος των δικτατοριών,το φαντάζονται ως ανταπόδοση στον λαό των απαράγραπτων δικαιωμάτωναυτοδιάθεσης. Τα όνειρά τους θα εκπληρωθούν με τη σύγκληση μιας συντακτικήςσυνέλευσης, εκλεγμένης από την πιο ευρεία εκλογική βάση και με τον πιοσχολαστικό σεβασμό του δικαιώματος των ψηφοφόρων, η οποία θα αποφασίσει τιείδους σύνταγμα θα παραγάγει.Εάν ο λαός είναι ανώριμος, θα παραγάγει ένα κακό σύνταγμα το οποίο θα καταστείδυνατό να διορθωθεί μόνο μέσω ενός διαρκούς αγώνα πειθούς.
Οι δημοκρατικοί δεν απορρίπτουν τη βία ως αρχή. Θέλουν να τη χρησιμοποιούν
μόνο όταν η πλειονότητα είναι πεπεισμένη για την αναγκαιότητά της. Δηλαδήακριβώς όταν η κατάσταση φτάσει στο απροχώρητο. Ως εκ τούτου είναι κατάλληλοινα κυβερνούν μόνο σε περιόδους ομαλότητας, κατά τις οποίες ένας λαός είναιστο σύνολό του πεπεισμένος για την καλή ποιότητα των βασικών θεσμών, πουπρέπει να διορθώνονται μόνο σε σχετικά δευτερεύοντα σημεία. Σε επαναστατικέςεποχές, κατά τις οποίες οι θεσμοί δεν πρέπει απλώς να χρήζουν διαχείρισηςαλλά να δημιουργούνται, η δημοκρατική πρακτική αποτυγχάνει παταγωδώς. Ηαξιολύπητη αδυναμία των δημοκρατικών κατά τη ρωσική, τη γερμανική και τηνισπανική επανάσταση προσφέρει τρία από τα πιο πρόσφατα παραδείγματα. Σετέτοιες καταστάσεις, μετά τη διάλυση του παλαιού κρατικού μηχανισμού, με τουςνόμους του και τη διοίκησή του, ξεφυτρώνουν αμέσως είτε με ομοιότητες προςτην παλαιά νομιμότητα είτε περιφρονώντας την, ένα πλήθος συνελεύσεων καιλαϊκών αντιπροσωπειών στις οποίες συγκλίνουν και δραστηριοποιούνται όλες οιπροοδευτικές κοινωνικές δυνάμεις. Ο λαός έχει μεν ορισμένες βασικές ανάγκεςνα ικανοποιήσει αλλά δεν γνωρίζει με ακρίβεια τι θέλει και πως να το κάνει. Στααυτιά του ηχούν χίλιες καμπάνες. Τα εκατομμύρια κεφάλια του δεν καταφέρνουν ναπροσανατολιστούν και αποσυντίθενται σε ένα πλήθος αντικρουόμενων μεταξύ τουςτάσεων.
Τη στιγμή που χρειάζεται η μέγιστη αποφασιστικότητα και τόλμη, οι δημοκρατικοί,επειδή δεν υποστηρίζονται από μια αυθόρμητη λαϊκή συναίνεση, αλλά μόνο απόένα θολό συνονθύλευμα παθών, αισθάνονται χαμένοι. Σκέπτονται ότι χρέος τουςείναι να δημιουργήσουν αυτή τη συναίνεση και παρουσιάζονται ως ιεροκήρυκεςτην ώρα που χρειάζονται αρχηγοί για να οδηγήσουν, γνωρίζοντας που θα φθάσουν.Χάνουν τις ευνοϊκές συγκυρίες για να εδραιώσουν το νέο καθεστώς, επιδιώκονταςνα θέσουν αμέσως σε λειτουργία μηχανισμούς που είναι κατάλληλοι μόνο γιαπεριόδους σχετικής ομαλότητας, ενώ απαιτείται μακρά προετοιμασία. Παρέχουνστους αντιπάλους τους τα όπλα τα οποία στη συνέχεια εκείνοι χρησιμοποιούν για νατους ανατρέψουν. Εκπροσωπούν εντέλει, στις χίλιες τάσεις τους, όχι πια τη βούλησηγια ανανέωση, αλλά τις συγκεχυμένες επιθυμίες που βασιλεύουν σε κάθε νου, οιοποίες, αυτοαναιρούμενες, προετοιμάζουν το πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη τηςαντίδρασης.Η δημοκρατική πολιτική μεθοδολογία θα είναι βάρος κατά την επαναστατική κρίση.
Όταν οι δημοκρατικοί θα έχουν αναλώσει σε λογομαχίες τις πρώτες λαϊκέςσυμπάθειες που είχαν κερδίσει ως εγγυητές της ελευθερίας, χάνοντας κάθε σοβαρήπολιτική και κοινωνική επανάσταση, θα ανασυνταχθούν αναπόφευκτα οι προ-ολοκληρωτικοί πολιτικοί θεσμοί και ο αγώνας θα επιστρέψει στα παλαιά πρότυπατων αντιμαχόμενων τάξεων.
Η αρχή σύμφωνα με την οποία η πάλη των τάξεων είναι ο όρος που συνοψίζει όλα ταπολιτικά προβλήματα, αποτέλεσε τη βασική θέση ειδικά των εργοστασιακών εργατώνκαι χρησίμευσε για να προσδώσει ουσία στην πολιτική τους έως ότου δεν έμπαινανυπό αμφισβήτηση οι θεμελιώδεις θεσμοί. Όταν όμως εξ ανάγκης επιβάλλεται ημεταρρύθμιση όλης της κοινωνικής οργάνωσης, η αρχή αυτή μετατρέπεται σεεργαλείο απομόνωσης του προλεταριάτου. Οι εργάτες, ταξικά διαμορφωμένοι, δενβλέπουν παρά μόνο τις ιδιαίτερές τους ταξικές ή ακόμη και κλαδικές διεκδικήσεις.Είτε δεν μεριμνούν για το πώς θα τις συνδέσουν με τα συμφέροντα των άλλωντάξεων είτε, όπως υπαγορεύεται από μία εκατονταετή προπαγάνδα ως το βασικόφάρμακο για όλα τους τα δεινά, φιλοδοξούν να επιβάλουν τη μονόπλευρη δικτατορία
της τάξης τους, πραγματοποιώντας την ουτοπική κολεκτιβοποίηση όλων των υλικώνμέσων παραγωγής. Η πολιτική αυτή δεν καταφέρνει να επηρεάσει άλλο κοινωνικόστρώμα, παρά μόνο τους εργάτες οι οποίοι στερούν έτσι την υποστήριξή τους στιςάλλες προοδευτικές δυνάμεις ή τις αφήνουν να πέσουν στο έλεος της αντίδρασηςπου τις οργανώνει επιδέξια για να τσακίσουν στη συνέχεια το ίδιο το προλεταριακόκίνημα.
Μεταξύ των διαφόρων προλεταριακών τάσεων, οι κομμουνιστές, οπαδοί της ταξικήςπολιτικής και του ιδεώδους του κολεκτιβισμού, έχουν αναγνωρίσει τη δυσκολία νασυγκεντρώσουν τις απαραίτητες δυνάμεις για να νικήσουν και, για τον λόγο αυτό, σεαντίθεση με τα άλλα λαϊκά κόμματα, έχουν συνταχθεί σε ένα άκαμπτα πειθαρχημένοκίνημα που εκμεταλλεύεται τον ρωσικό μύθο για να οργανώνει τους εργάτες χωρίς νατους ακούει και για να τους χρησιμοποιεί στις πιο ανόμοιες διεκδικήσεις.
Η τακτική αυτή καθιστά τους κομμουνιστές πιο αποτελεσματικούς από τουςδημοκρατικούς στη διαχείριση των επαναστατικών κρίσεων. Κρατώντας όμως τιςεργατικές τάξεις όσο το δυνατόν μακρύτερα από τις άλλες επαναστατικές δυνάμεις– κηρύσσοντας ότι η δική τους «αληθινή» επανάσταση δεν έχει έλθει ακόμη– συνιστούν την κρίσιμη ώρα ένα διασπαστικό στοιχείο που αποδυναμώνει τοσύνολο. Επιπλέον, η απόλυτη εξάρτησή τους από το ρωσικό κράτος, που τους έχειεπανειλημμένως χρησιμοποιήσει για να επιτύχει τους δικούς του εθνικούς στόχους,τους εμποδίζει να εφαρμόσουν κάποια πολιτική με ένα μίνιμουμ συνέχειας. Έχουνπάντοτε ανάγκη να κρύβονται πίσω από έναν Κάρολυ, έναν Μπλουμ, έναν Νεγκρίν,για να γκρεμιστούν στη συνέχεια μαζί με τις χρησιμοποιημένες δημοκρατικέςμαριονέττες.Η εξουσία δεν κατακτάται και δεν διατηρείται απλώς με την πονηριά, αλλά μετην ικανότητα να ανταποκρίνεσαι με οργανικό και ζωτικό τρόπο στις ανάγκες τηςσύγχρονης κοινωνίας.Εάν ο αγώνας θα περιοριζόταν αύριο στο παραδοσιακό εθνικό πεδίο, θα ήταν πάραπολύ δύσκολο να ξεφύγουμε από τα παλιά ερωτηματικά. Τα εθνικά κράτη έχουν ήδησυγκροτήσει με τόσο στέρεο τρόπο τις οικονομίες τους, που πολύ σύντομα κεντρικόζήτημα θα γινόταν το ποια ομάδα οικονομικών συμφερόντων, ήτοι ποια τάξη, θαέπρεπε να πάρει τα ηνία. Το μέτωπο των προοδευτικών δυνάμεων θα διασπαζότανεύκολα στη σύγκρουση ανάμεσα σε τάξεις και οικονομικές κατηγορίες. Κατά πάσαπιθανότητα κέρδος θα εισέπρατταν μόνο οι αντιδραστικοί.
Ένα πραγματικό επαναστατικό κίνημα πρέπει να προκύψει από αυτούς που μπόρεσαννα ασκήσουν κριτική στις παλαιές πολιτικές θέσεις. Θα πρέπει να συνεργαστεί με τιςδημοκρατικές δυνάμεις, με τις κομμουνιστικές και, γενικά, με όσους συνεργάζονταιγια τη διάλυση του ολοκληρωτισμού. Χωρίς όμως να αφεθεί να παγιδευτεί στηνπολιτική πρακτική καμιάς από αυτές.
Οι αντιδραστικές δυνάμεις διαθέτουν ανθρώπους και στελέχη ικανά καιεκπαιδευμένα στη διοίκηση. Θα αντισταθούν λυσσαλέα για να διατηρήσουν τηνπρωτοκαθεδρία τους. Την καίρια στιγμή θα παρουσιαστούν καλά μεταμφιεσμένεςκαι θα διακηρύξουν την αγάπη τους για την ελευθερία, την ειρήνη, και τη γενικήευημερία των πιο φτωχών τάξεων. Στο παρελθόν έχουμε δει με ποιο τρόποδιείσδυσαν στα λαϊκά κινήματα και τα παρέλυσαν, τα εξέτρεψαν από την πορείατους και τα μετέτρεψαν στο ακριβώς αντίθετο. Αναμφίβολα θα είναι η πιο επικίνδυνηδύναμη με την οποία θα πρέπει να λογαριαστούμε.
Το σημείο στο οποίο θα προσπαθήσουν να κρατηθούν οι δυνάμεις αυτές θα είναι ηαποκατάσταση του εθνικού κράτους. Για να μπορέσουν έτσι να ασκήσουν πίεση στοπιο διαδεδομένο λαϊκό συναίσθημα, το πιο πληγωμένο από τα πρόσφατα κινήματακαι το πιο εύχρηστο για αντιδραστικούς σκοπούς: το πατριωτικό συναίσθημα. Με τοντρόπο αυτό ελπίζουν ακόμη ότι θα προκαλέσουν σύγχυση στις ιδέες των αντιπάλων,καθώς οι λαϊκές μάζες έχουν αποκτήσει την μέχρι τώρα πολιτική τους εμπειρία μόνοστο εθνικό πλαίσιο. Θα είναι συνεπώς αρκετά εύκολο να τις κάνουν να πιστέψουν,τόσο αυτές όσο και τους πιο μύωπες ηγέτες τους, στην ανάγκη να ανοικοδομηθούν τακράτη που καταστράφηκαν από την καταιγίδα.
Εάν επιτευχθεί ο στόχος αυτός, η αντίδραση θα νικήσει. Θα μπορούσαν επίσηςτα κράτη αυτά να είναι φαινομενικά ευρέως δημοκρατικά και σοσιαλιστικά. Ηεπιστροφή της εξουσίας στα χέρια των αντιδραστικών θα είναι μόνο ζήτημαχρόνου. Θα έλθουν ξανά στην επιφάνεια οι εθνικές αντιζηλίες και κάθε κράτος θαεπαφίεται εκ νέου για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του μόνο στη δύναμη των όπλων.Πρωταρχικό καθήκον θα καταστεί και πάλι, αργά ή γρήγορα, η μετατροπή των λαώνσε στρατούς. Οι στρατηγοί θα ξαναπάρουν τα ηνία, τα μονοπώλια θα κερδίζουναπό τις πολιτικές αυτάρκειας, οι γραφειοκρατικές συντεχνίες θα συνεχίσουν ναδιογκώνονται, οι ιερείς να κρατούν πειθήνιες τις μάζες. Μπροστά στην ανάγκητης νέας πολεμικής προετοιμασίας, όλες οι κατακτήσεις της πρώτης στιγμής θασυρρικνωθούν στο μηδέν.
Το πρόβλημα που πρέπει να λυθεί αρχικά, δεδομένου ότι η αποτυχία θα καταστήσειφαινομενική οποιαδήποτε άλλη πρόοδο, είναι η οριστική άρση της διαίρεσης τηςΕυρώπης σε κυρίαρχα εθνικά κράτη. Η συντριβή των περισσότερων κρατών τηςηπείρου από τον γερμανικό οδοστρωτήρα έφερε τους ευρωπαϊκούς λαούς μπροστάστην ίδια μοίρα και ή θα υποστούν όλοι μαζί τη χιτλερική δεσποτεία ή όλοι μαζί θαεισέλθουν μετά την πτώση της σε μια επαναστατική περίοδο που δεν θα τους αφήσειευκρινώς χωρισμένους σε στέρεες κρατικές δομές. Τα πνεύματα είναι τώρα πολύπιο ευμενώς διατεθειμένα απ’ ό,τι στο παρελθόν απέναντι σε μια ομοσπονδιακήαναδιοργάνωση της Ευρώπης. Η σκληρή εμπειρία των τελευταίων δεκαετιών άνοιξετα μάτια και σε όποιον δεν ήθελε να δει και βοήθησε να ωριμάσουν πολλές ευνοϊκέςπεριστάσεις για το ιδεώδες μας.
Όλοι οι εχέφρονες άνθρωποι αναγνωρίζουν πλέον ότι δεν μπορεί να διατηρηθεί μιαισορροπία ανάμεσα σε ανεξάρτητα ευρωπαϊκά κράτη και μια μιλιταριστική Γερμανίανα συμβιώνει μαζί τους επί ίσοις όροις. Ούτε μπορεί να κατακερματιστεί η Γερμανίακαι να κρατηθεί πατημένη στο λαιμό αφού νικηθεί. Στην πράξη φάνηκε ξεκάθαραότι καμία χώρα της Ευρώπης δεν μπορεί να είναι αμέτοχη τη στιγμή που οι άλλεςσυγκρούονται, και μάλιστα όταν οι διακηρύξεις ανεξαρτησίας και τα σύμφωνα μηεπίθεσης έχουν μηδενική αξία. Έχει πια αποδειχτεί η ματαιότητα και μάλιστα ηβλαβερότητα των οργανισμών του τύπου της Κοινωνίας των Εθνών που χωρίς μιαστρατιωτική δύναμη ικανή να επιβάλει τις αποφάσεις της, παρίστανε ότι εγγυάται τηνεφαρμογή του διεθνούς δικαίου και ταυτόχρονα ότι σέβεται την απόλυτη κυριαρχίατων κρατών μελών. Παράλογη αποδείχτηκε η αρχή της μη επέμβασης, σύμφωνα μετην οποία κάθε λαός θα έπρεπε να αφεθεί ελεύθερος να έχει τη δεσποτική κυβέρνησηπου του αρέσει, λες και η εσωτερική συγκρότηση κάθε μεμονωμένου κράτους δεναποτελεί ζωτικό συμφέρον για όλες τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Άλυτα έμειναντα πολλαπλά προβλήματα που δηλητηριάζουν τις διεθνείς σχέσεις των κρατών της
ηπείρου, όπως η χάραξη των συνόρων στις ζώνες με μικτό πληθυσμό, η υπεράσπισητων αλλοεθνοτικών μειονοτήτων, η έξοδος στη θάλασσα των χωρών που βρίσκονταιμακριά της, το βαλκανικό ζήτημα, το ιρλανδικό κλπ.. Τα προβλήματα αυτά θαέβρισκαν την πιο απλή λύση μέσα στην Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία, αφού θα έχαναντην οξύτητά τους καθώς θα μετατρέπονταν σε προβλήματα σχέσεων ανάμεσα σεδιάφορες επαρχίες. Τέτοια λύση βρήκαν στο παρελθόν τα αντίστοιχα προβλήματατων κρατιδίων που έγιναν τμήμα μιας ευρύτερης κρατικής οντότητας.
Από τη άλλη πλευρά, το τέλος του αισθήματος ασφάλειας που παρείχε τοαπρόσβλητο της Μεγάλης Βρετανίας και έκανε τους Άγγλους να πιστεύουνστη «λαμπρή απομόνωση», η διάλυση του στρατού και της ίδιας της γαλλικήςδημοκρατίας στην πρώτη σοβαρή σύγκρουση με τις γερμανικές δυνάμεις (πράγμαπου ελπίζεται ότι μετρίασε τη σοβινιστική πεποίθηση της απόλυτης γαλλικήςανωτερότητας) και ιδίως η συνειδητοποίηση του κινδύνου γενικής υποτέλειας,δημιούργησαν τις προϋποθέσεις που θα ευνοήσουν την οικοδόμηση ενόςομοσπονδιακού καθεστώτος και θα τεθεί ένα τέλος στη σημερινή αναρχία. Τογεγονός ακόμη ότι η Αγγλία δέχτηκε πια την αρχή της ινδικής ανεξαρτησίας και ότιη Γαλλία, αναγνωρίζοντας την ήττα της, έχασε όλη της την αυτοκρατορία, κάνουνακόμη πιο εύκολο να βρεθεί μια βάση συμφωνίας για να διευθετηθεί ευρωπαϊκά τοζήτημα των αποικιακών κτήσεων.
Σε όλα αυτά πρέπει τέλος να προστεθεί ότι έπαψαν να υπάρχουν ορισμένες από τιςκύριες δυναστείες και ότι τα στηρίγματα όσων επιβίωσαν είναι σαθρά. Πράγματιπρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι δυναστείες, θεωρώντας παραδοσιακά τις διάφορεςχώρες ως ιδιοκτησία τους και αποτελώντας το στήριγμα ισχυρών συμφερόντων,αντιπροσωπεύουν ένα σοβαρό εμπόδιο για την ορθολογική οργάνωση τωνΗνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης οι οποίες δεν μπορεί παρά να διέπονται από έναδημοκρατικό σύνταγμα που θα σέβονται όλες οι ομόσπονδες χώρες. Θα πρέπει επίσηςνα αναγνωριστεί ότι η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία, όταν θα έχει ξεπεραστεί ο ορίζονταςτης γηραιάς ηπείρου, θα είναι η μόνη χειροπιαστή εγγύηση για να μπορέσουν ναεξελιχθούν οι σχέσεις με τους ασιατικούς και αμερικανικούς λαούς στη βάση μιαςειρηνικής συνεργασίας, αναμένοντας ένα απώτερο μέλλον στο οποίο θα καταστείδυνατή η πολιτική ενότητα όλου του κόσμου και η ένταξη όλων των λαών τηςανθρωπότητας σε ένα συνολικό όραμα.
Η διαχωριστική γραμμή μεταξύ προοδευτικών και αντιδραστικών κομμάτων δενξεχωρίζει πια τυπικά μόνο μια πλατύτερη από μια στενότερη δημοκρατία, ένανκαλύτερο από έναν χειρότερο ποιοτικά προς εγκαθίδρυση σοσιαλισμό, αλλά είναιουσιαστικά η πιο πρόσφατη γραμμή που χωρίζει αυτούς που αντιλαμβάνονται ωςβασικό στόχο της πάλης εκείνον τον παραδοσιακό, την κατάκτηση δηλαδή τηςεθνικής πολιτικής εξουσίας, – που παίζουν έστω και ακούσια το παιχνίδι τωναντιδραστικών δυνάμεων με το να αφήνουν να κρυώσει η ρευστή λάβα των λαϊκώνπόθων στο παλαιό καλούπι και επιτρέπουν την ανάδυση των παλαιών παραλογισμών– από εκείνους που θεωρούν ως κύριο καθήκον τους να δημιουργήσουν ένα σταθερόδιεθνές κράτος, που κατευθύνουν προς τον σκοπό αυτό τις λαϊκές δυνάμεις και πουαφού κατακτήσουν την εθνική εξουσία θα την χρησιμοποιήσουν πρώτα-πρώτα ωςεργαλείο για να σφυρηλατήσουν τη διεθνή ενότητα.
Με την προπαγάνδα και τη δράση, επιδιώκοντας να καθιερώσουν με κάθε τρόποσυμφωνίες και δεσμούς μεταξύ των μεμονωμένων κινημάτων που είναι βέβαιο ότι
σχηματίζονται στις διάφορες χώρες, πρέπει να τεθούν από τώρα τα θεμέλια ενόςκινήματος που θα μπορέσει να εμπνεύσει όλες τις δυνάμεις για να ιδρύσει τον νέοοργανισμό, ο οποίος θα αποτελέσει την πιο μεγαλειώδη και πιο καινοτόμα εδώ καιαιώνες δημιουργία στην Ευρώπη. Για τη συγκρότηση ενός σταθερού ομοσπονδιακούκράτους που θα διαθέτει ευρωπαϊκή ένοπλη δύναμη αντί για εθνικούς στρατούς.Για να σπάσουν οριστικά οι οικονομικές αυτοτέλειες που αποτελούν τη σπονδυλικήστήλη των ολοκληρωτικών καθεστώτων. Έναν οργανισμό που θα έχει επαρκή όργανακαι μέσα για να εκτελεί στα μεμονωμένα ομοσπονδιακά κράτη τις αποφάσεις του,για να τηρείται μια κοινή γραμμή, παραχωρώντας ταυτόχρονα στα ίδια τα κράτη τηναυτονομία που θα επιτρέπει μιαν ελαστική διάρθρωση και ανάπτυξη πολιτικής ζωής,σύμφωνα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των διαφόρων λαών.
Εάν υπάρξει στα κύρια ευρωπαϊκά κράτη ένας επαρκής αριθμός ανθρώπων πουθα καταλάβουν αυτό το πράγμα, η νίκη θα έλθει σύντομα στα χέρια τους, καθώς ηκατάσταση και τα πνεύματα θα διάκεινται ευμενώς προς το έργο τους. Θα έχουναπέναντί τους κόμματα και ρεύματα που η καταστροφική εμπειρία της τελευταίαςεικοσαετίας θα έχει βάλει στο περιθώριο. Δεδομένου ότι θα είναι η ώρα για νέαέργα, θα είναι και η ώρα για νέους ανθρώπους: για το ΚΙΝΗΜΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΩΠΗΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΑΙ ΕΝΩΜΕΝΗ.
ΙΙΙ. ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΑ ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ – Η ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
Μια ελεύθερη και ενωμένη Ευρώπη αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τηνενδυνάμωση του σύγχρονου πολιτισμού. Η ολοκληρωτική εποχή δεν αποτελεί παράένα διάλειμμα. Με το τέλος του θα ξανατεθεί αμέσως σε πλήρη κίνηση η ιστορικήδιαδικασία ενάντια στην ανισότητα και τα κοινωνικά προνόμια. Όλοι οι παλαιοίσυντηρητικοί θεσμοί που εμπόδιζαν την επανεκκίνηση της διαδικασίας αυτής ή θακαταρρεύσουν ή θα είναι ετοιμόρροποι. Θα πρέπει να εκμεταλλευτούμε την κρίση μεθάρρος και αποφασιστικότητα.
Η ευρωπαϊκή επανάσταση, για να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις μας, θα πρέπει ναείναι σοσιαλιστική. Θα πρέπει δηλαδή να προτείνει τη χειραφέτηση των εργατικώντάξεων και τη δημιουργία πιο ανθρώπινων συνθηκών ζωής γι’αυτές. Γνώμοναςγια τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν προς την κατεύθυνση αυτή δεν μπορεί ναείναι όμως η καθαρά δογματική αρχή της κατάργησης της ιδιοκτησίας των υλικώνμέσων παραγωγής και, όταν δεν μπορεί να συμβεί αυτό, η προσωρινή ανοχή της. Ησυνολική κρατικοποίηση της οικονομίας ήταν το πρώτο ουτοπικό σχήμα με το οποίοοι εργατικές τάξεις φαντάστηκαν ότι θα ελευθερωθούν από τον καπιταλιστικό ζυγό.Η συνολική κρατικοποίηση δεν οδηγεί στο προσδοκώμενο αποτέλεσμα, αλλά στηθέσπιση ενός καθεστώτος όπου όλος ο πληθυσμός υποτάσσεται στην περιορισμένητάξη των γραφειοκρατών που διαχειρίζονται την οικονομία.
Η πραγματική θεμελιώδης αρχή του σοσιαλισμού, από την οποία η γενικήκολεκτιβοποίηση δεν ήταν παρά ένα βιαστικό και λανθασμένο συμπέρασμα, είναι ότιοι οικονομικές δυνάμεις δεν κυριαρχούν στους ανθρώπους, αλλά – όπως συμβαίνεικαι με τις φυσικές δυνάμεις – υπακούουν, κατευθύνονται και ελέγχονται από αυτούςμε τον πιο λογικό τρόπο για να μην πέφτουν θύματά τους οι μεγάλες μάζες. Οιγιγάντιες δυνάμεις προόδου που γεννά το ιδιωτικό συμφέρον δεν πρέπει να πνίγονταιστο τέλμα της κολεκτιβοποίησης για να ανακύπτει στη συνέχεια το άλυτο πρόβλημα
σχετικά με το πώς θα αναστηθεί το πνεύμα πρωτοβουλίας με διαφοροποιήσειςμισθών και άλλα παρόμοια μέτρα. Οι δυνάμεις αυτές πρέπει αντίθετα να στηρίζονταικαι να ενισχύονται, προσφέροντάς τους μεγαλύτερες ευκαιρίες ανάπτυξης καιαπασχόλησης. Ταυτόχρονα, πρέπει να σταθεροποιούνται και να τελειοποιούνταιοι δίαυλοι που θα τις κάνουν να συγκλίνουν προς στόχους ωφέλιμους για όλο τοκοινωνικό σύνολο.
Η ιδιοκτησία πρέπει να καταργηθεί, να περιοριστεί, να διορθωθεί, να επεκταθεί κατάπερίπτωση, καταρχήν όχι δογματικά. Η γραμμή αυτή εντάσσεται φυσιολογικά στηδιαδικασία σχηματισμού μιας ευρωπαϊκής οικονομικής ζωής, ελευθερωμένης από τονεφιάλτη του μιλιταρισμού ή του εθνικού γραφειοκρατισμού. Οι ορθολογικές λύσειςπρέπει να αντικαταστήσουν αυτές που στερούνται λογικής, και στη συνείδηση τωνεργαζόμενων.Θέλοντας να υποδείξουμε με πιο συγκεκριμένο τρόπο το περιεχόμενο της γραμμήςαυτής και υπενθυμίζοντας ότι η καταλληλότητα και οι όροι κάθε προγραμματικήςδιάταξης θα πρέπει πάντοτε να κρίνονται σε συνάρτηση με την απαραίτητη πιαπροϋπόθεση της ευρωπαϊκής ενότητας, υπογραμμίζουμε τα ακόλουθα σημεία:
α) Δεν είναι πλέον δυνατό να αφεθούν στους ιδιώτες οι επιχειρήσεις οι οποίες,αναπτύσσοντας αναγκαστικά μονοπωλιακή δραστηριότητα, είναι σε θέση ναεκμεταλλευτούν τους καταναλωτές. Για παράδειγμα, η βιομηχανία παραγωγήςηλεκτρικού ρεύματος, οι επιχειρήσεις που πρέπει να συνεχίσουν να λειτουργούνγια λόγους συλλογικού συμφέροντος αλλά που για να επιβιώσουν χρειάζονταιπροστατευτικούς δασμούς, επιδοτήσεις, ευνοϊκές ρυθμίσεις κλπ. (το πιοαξιοσημείωτο μέχρι σήμερα παράδειγμα ιταλικής βιομηχανίας αυτού του τύπου είναιη χαλυβουργίες), οι επιχειρήσεις που λόγω μεγέθους των επενδυμένων κεφαλαίων καιαριθμού των απασχολούμενων εργατών ή λόγω της δεσπόζουσας θέσης του τομέατους, μπορούν να εκβιάζουν τα όργανα του κράτους, επιβάλλοντας την πιο επωφελήγι’αυτές πολιτική (για παράδειγμα, οι εξορυκτικές βιομηχανίες, οι μεγάλες τράπεζεςκαι οι μεγάλες πολεμικές βιομηχανίες). Αυτό είναι το πεδίο στο οποίο θα πρέπειδίχως άλλο να γίνουν ευρύτατης κλίμακας εθνικοποιήσεις, χωρίς να ληφθεί υπόψηκανένα κεκτημένο δικαίωμα.
β) Τα χαρακτηριστικά που είχαν προσλάβει στο παρελθόν το δικαίωμα τηςιδιοκτησίας και το κληρονομικό δικαίωμα, επέτρεψαν να συσσωρευτούν, σταχέρια λίγων προνομιούχων, πλούτη που σε μία επαναστατική κρίση θα πρέπει ναδιανεμηθούν ισότιμα. Για να εξαλειφθούν οι παρασιτικές τάξεις και να δοθούν στουςεργαζόμενους τα αναγκαία μέσα παραγωγής που θα βελτιώσουν την οικονομική τουςκατάσταση και θα τους επιτρέψουν να φθάσουν σε ένα επίπεδο πιο ανεξάρτητηςζωής. Εννοούμε δηλαδή μια αγροτική μεταρρύθμιση η οποία, αφού παραδώσει τηγη σ’αυτούς που την καλλιεργούν, θα αυξήσει κάθετα τον αριθμό των ιδιοκτητών.Ακόμη, μια βιομηχανική μεταρρύθμιση που θα επεκτείνει την ιδιοκτησία τωνεργαζόμενων στους μη κρατικοποιημένους τομείς, με τη συνεταιριστική διαχείριση,με τη διανομή των μετοχών στους ίδιους τους εργαζόμενους κλπ..
γ) Οι νέοι πρέπει να βοηθηθούν με τα απαραίτητα εκείνα μέτρα που θα μειώσουνστο ελάχιστο τις αποστάσεις ανάμεσα στις θέσεις εκκίνησης για τον αγώνα της ζωής.Το δημόσιο σχολείο συγκεκριμένα θα πρέπει να δίνει πραγματικές δυνατότητεςσυνέχισης των σπουδών έως τις υψηλότερες βαθμίδες για τους πιο κατάλληλους παράγια τους πιο πλούσιους. Θα πρέπει επίσης να προετοιμάζει σε κάθε κλάδο σπουδών,
για να προσανατολιστεί στα διάφορα επαγγέλματα και τις διάφορες ελεύθερεςκαι επιστημονικές δραστηριότητες, έναν αριθμό ατόμων που να αντιστοιχεί στηζήτηση της αγοράς. Έτσι ώστε οι μέσες αμοιβές να είναι πάνω-κάτω ίδιες για όλεςτις επαγγελματικές κατηγορίες, όποιες και αν είναι οι σχετικές με τις διάφορεςπροσωπικές ικανότητες αποκλίσεις αμοιβών στο εσωτερικό της κάθε κατηγορίας.
δ) Οι χωρίς όρια δυνατότητες μαζικής παραγωγής ειδών πρώτης ανάγκης, χάρη στιςσύγχρονες τεχνικές, επιτρέπουν πια να εξασφαλιστούν σε όλους, με μικρό σχετικάκοινωνικό κόστος, η διατροφή, η κατοικία, η ένδυση και η ελάχιστη αναγκαία άνεσηγια να συντηρείται η έννοια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η ανθρώπινη αλληλεγγύηπρος αυτούς που βγαίνουν ηττημένοι από τον οικονομικό στίβο δεν θα πρέπει όμωςνα εκδηλώνεται με όλο και πιο ταπεινωτικές μορφές φιλανθρωπίας, που παράγουντα ίδια κακά με αυτά που επιδιώκουν να αποκαταστήσουν, αλλά με μια σειράπρονοιακών μέτρων που θα εγγυώνται, χωρίς όρους, σε όλους, είτε μπορούν είτεδεν μπορούν να εργαστούν, ένα ευπρεπές επίπεδο ζωής, χωρίς να περιορίζουν τακίνητρα για εργασία και αποταμίευση. Έτσι κανένας δεν θα εξαναγκάζεται πια από τηφτώχεια να δέχεται εξευτελιστικές συμβάσεις εργασίας.
ε) Η ελευθέρωση των εργατικών τάξεων μπορεί να επέλθει μόνο με τηνυλοποίηση των συνθηκών που περιγράφηκαν στα προηγούμενα σημεία: δενπρέπει να ξαναγίνουν έρμαια της οικονομικής πολιτικής των μονοπωλιακώνσυνδικάτων, που μεταφέρουν απλώς στο εργατικό πεδίο τις καταχρηστικέςμεθόδους που χαρακτηρίζουν κυρίως το μεγάλο κεφάλαιο. Οι εργαζόμενοι πρέπεινα ξαναμπορέσουν να επιλέγουν ελεύθερα τους εντολοδόχους για τη συλλογικήδιαπραγμάτευση των όρων κάτω από τους οποίους θα προτίθενται να προσφέρουντην εργασία τους και το κράτος θα πρέπει να παρέχει τα έννομα μέσα που θαεξασφαλίζουν την τήρηση των συμφωνιών. Από τη στιγμή που θα υλοποιηθούναυτές οι κοινωνικές μεταβολές θα καταστεί δυνατό να καταπολεμηθούν όλες οιμονοπωλιακές τάσεις.
Αυτές είναι οι αναγκαίες αλλαγές για να δημιουργηθεί γύρω από τη νέα τάξηπραγμάτων ένα ευρύτατο κοινωνικό στρώμα πολιτών που θα ενδιαφέρονται γιατη διατήρησή της, αλλά και για να δοθεί στην πολιτική ζωή ένα στερεό έδαφοςελευθερίας, εμποτισμένο με ένα ισχυρό αίσθημα κοινωνικής αλληλεγγύης. Σεαυτές τις βάσεις θα μπορέσουν οι πολιτικές ελευθερίες να αποκτήσουν πραγματικάένα ουσιαστικό και όχι μόνο θεωρητικό περιεχόμενο για όλους, δεδομένου ότι ημάζα των πολιτών θα έχει επαρκή ανεξαρτησία και γνώση για να ασκεί συνεχή καιαποτελεσματικό έλεγχο στην άρχουσα τάξη.
Στους συνταγματικούς θεσμούς είναι περιττό να σταθούμε, καθώς δεν είναιδυνατόν να προβλεφθούν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες θα προκύψουν και θαλειτουργήσουν. Δεν θα κάνουμε τίποτε άλλο από το να επαναλάβουμε αυτά πουόλοι ήδη γνωρίζουν σχετικά με την ανάγκη να υπάρχουν αντιπροσωπευτικά όργανα,σχετικά με τη διαμόρφωση των νόμων, σχετικά με την ανεξαρτησία της δικαστικήςεξουσίας που θα αντικαταστήσει τη σημερινή για να εφαρμόζει αμερόληπτα τουςεγκρινόμενους νόμους, σχετικά με την ελευθερία του Τύπου και του συνεταιρίζεσθαι,για τη διαφώτιση της κοινής γνώμης και για να παρέχεται σε όλους τους πολίτες ηδυνατότητα να συμμετέχουν ουσιαστικά στον κρατικό βίο.Σε δύο μόνο ζητήματα είναι ανάγκη να αποσαφηνιστούν οι ιδέες λόγω της ιδιαίτερηςσημασίας τους για τη χώρα μας τη στιγμή αυτή: στις σχέσεις του κράτους με την
εκκλησία και στον χαρακτήρα της πολιτικής εκπροσώπησης.
α) το κονκορδάτο με το οποίο το Βατικανό σύναψε στην Ιταλία τη συμμαχία μετον φασισμό δίχως άλλο θα καταργηθεί, ώστε να επιβεβαιωθεί ο ξεκάθαρος λαϊκόςχαρακτήρας του κράτους και να καθοριστεί με αναμφίβολο τρόπο η υπεροχήτου στην ζωή των πολιτών. Όλες οι θρησκευτικές πεποιθήσεις θα πρέπει ναγίνονται εξίσου σεβαστές, αλλά το κράτος δεν πρέπει να έχει πλέον προϋπολογισμόθρησκευμάτων.
β) ο χάρτινος πύργος που δημιούργησε ο φασισμός με τη σωματειακή δομή θασυντριβεί μαζί με τα άλλα τμήματα του ολοκληρωτικού κράτους. Υπάρχουν αυτοίπου ισχυρίζονται ότι από τα ερείπιά του θα καταστεί δυνατό αύριο να εξαχθεί τουλικό για τη νέα συνταγματική τάξη. Εμείς δεν το πιστεύουμε. Στα ολοκληρωτικάκράτη τα σωματεία είναι η απάτη που συγκαλύπτει τον αστυνομικό έλεγχο επίτων εργαζόμενων. Ακόμη όμως και να αποτελούσαν τα σωματεία την ειλικρινήέκφραση των διαφόρων παραγωγικών κατηγοριών, τα αντιπροσωπευτικά όργανατων διαφόρων επαγγελματικών κλάδων δεν θα έπρεπε ποτέ να χειρίζονταιζητήματα γενικότερης πολιτικής. Στα πιο ειδικά οικονομικά ζητήματα μάλιστα, θαεξελίσσονταν σε όργανα κυριαρχίας των ισχυρότερων συνδικαλιστικώς κατηγοριών.Τα συνδικάτα θα έχουν μεν ευρείες αρμοδιότητες συνεργασίας με τα κρατικά όργαναπου θα είναι επιφορτισμένα με την επίλυση των προβλημάτων που τα αφορούνπιο άμεσα, αλλά δεν θα πρέπει για κανένα λόγο να τους ανατίθεται οποιαδήποτενομοθετική αρμοδιότητα. Το αποτέλεσμα θα ήταν να επικρατήσει μια φεουδαρχικήαναρχία στην οικονομική ζωή που θα κατέληγε σε έναν ανανεωμένο πολιτικόδεσποτισμό. Πολλοί που γοητεύτηκαν αφελώς από τον μύθο του κορπορατισμού θαμπορέσουν και πρέπει να εμπλακούν στο έργο της ανανέωσης. Θα πρέπει όμως νααντιληφθούν πόσο παράλογη ήταν η λύση που τόσο συγκεχυμένα προσδοκούσαν. Οκορπορατισμός δεν μπορεί να έχει πρακτική εφαρμογή παρά μόνο με τη μορφή πουπαίρνει στα ολοκληρωτικά κράτη για να επιστρατεύει τους εργαζόμενους κάτω απόλειτουργούς που ελέγχουν κάθε τους κίνηση προς το συμφέρον της άρχουσας τάξης.
Το επαναστατικό κόμμα δεν μπορεί αίφνης και ερασιτεχνικά να συγκροτηθεί τηνκρίσιμη στιγμή, αλλά πρέπει να αρχίσει να διαμορφώνεται από τώρα, τουλάχιστονως προς την κεντρική του πολιτική θέση, το γενικό του πλαίσιο και τις πρώτεςγραμμές δράσης. Δεν πρέπει να αντιπροσωπεύει μια ανομοιογενή μάζα τάσεων πουσυγκλίνουν μόνο αρνητικά και μεταβατικά, λόγω του αντιφασιστικού παρελθόντοςτους και απλώς αναμένουν την πτώση του ολοκληρωτικού καθεστώτος, έτοιμες νατραβήξουν η κάθε μία τον δρόμο της από τη στιγμή που θα επιτευχθεί ο σκοπός. Τοεπαναστατικό κόμμα γνωρίζει αντίθετα ότι μόνο τότε θα αρχίσει το πραγματικό έργοτου και κατά συνέπεια πρέπει να αποτελείται από ανθρώπους που συμφωνούν πάνωστα βασικά προβλήματα του μέλλοντος.
Πρέπει να διεισδύσει με μεθοδική προπαγάνδα εκεί όπου υπάρχουν καταπιεσμένοιτου σημερινού καθεστώτος. Να αρχίζει από το πρόβλημα που κάθε φοράαντιλαμβάνεται ότι πονάει περισσότερο τα πρόσωπα ή τις τάξεις, υποδεικνύονταςπώς συνδέεται το πρόβλημα αυτό με τα άλλα και ποια μπορεί να είναι η πραγματικήλύση. Από τον αυξανόμενο λίγο – λίγο όμως κύκλο των οπαδών του πρέπει ναξεχωρίσει και να στρατολογήσει στην οργάνωση του κινήματος μόνον αυτούςπου έχουν αναγάγει την ευρωπαϊκή επανάσταση σε κύριο σκοπό της ζωής τους.Αυτούς που κάνουν ημέρα με την ημέρα, πειθαρχημένα, την απαραίτητη δουλειά,
που μεριμνούν προσεκτικά για τη διαρκή και αποτελεσματική ασφάλειά του, ακόμηκαι στις καταστάσεις της πιο σκληρής παρανομίας, και πλέκουν έτσι σφιχτά τοεσωτερικό δίκτυο, το οποίο με τη σειρά του δίνει υπόσταση στον πιο ρευστό κύκλοτων συμπαθούντων.
Το επαναστατικό κόμμα, μολονότι δεν παραβλέπει καμία ευκαιρία και κανέναχώρο για να διαδώσει τις θέσεις του, πρέπει να κατευθύνει κατά προτεραιότητατη δραστηριότητά του στους κύκλους εκείνους που είναι σημαντικότεροι, τόσοως κέντρα διάδοσης ιδεών όσο και στρατολόγησης μαχητικών ανθρώπων. Κυρίωςπρος τις δύο κοινωνικές ομάδες που είναι οι πιο ευαίσθητες απέναντι στη σημερινήκατάσταση και έχουν αποφασιστική σημασία για το αύριο: την εργατική τάξη καιτις τάξεις των διανοουμένων. Η εργατική τάξη είναι εκείνη που έχει πειθαρχήσειλιγότερο στην ολοκληρωτική βία και είναι η πιο έτοιμη για να αναδιοργανώσει τιςγραμμές της. Οι διανοούμενοι, ιδίως οι νεότεροι, είναι εκείνοι που περισσότεροασφυκτιούν πνευματικά και απεχθάνονται τον διάχυτο δεσποτισμό. Σιγά – σιγά θαεμπλακούν αναπόφευκτα στο γενικό κίνημα και άλλες τάξεις.
Όποιο κίνημα δεν καταφέρει να συμμαχήσουν οι δυνάμεις αυτές είναι καταδικασμένοστη στειρότητα. Εάν αποτελείται μόνο από διανοούμενους θα στερηθεί τη δύναμη τηςαπαραίτητης μάζας για να κάμψει τις αντιδραστικές αντιστάσεις, θα είναι δύσπιστοκαι ταυτόχρονα θα προκαλεί υποψίες στην εργατική τάξη. Ακόμη και να εμφορείταιαπό δημοκρατικά αισθήματα, απέναντι στις δυσκολίες θα είναι επιρρεπές ναολισθήσει στο πεδίο της κινητοποίησης όλων των άλλων τάξεων κατά των εργατών,δηλαδή προς τη φασιστική παλινόρθωση. Εάν βασιστεί μόνο στο προλεταριάτο δενθα έχει εκείνη τη σαφήνεια της σκέψης που μόνο από τους διανοούμενους μπορείνα προέλθει και η οποία είναι απαραίτητη για να ξεχωρίσουν τα νέα καθήκοντα καιοι νέοι δρόμοι: θα παραμείνει αιχμάλωτο του παλαιού ταξισμού, θα βλέπει παντούεχθρούς και θα γλιστρήσει στη δογματική κομμουνιστική λύση.
Κατά τη διάρκεια της επαναστατικής κρίσης, θα εναπόκειται στο κίνημα αυτό ναοργανώσει και να κατευθύνει τις προοδευτικές δυνάμεις. Να χρησιμοποιήσει όλαεκείνα τα λαϊκά όργανα που, σαν τα λειωμένα μέταλλα που αναμειγνύονται στιςμήτρες, διαμορφώνονται αυθόρμητα σε επαναστατικές μάζες, όχι για να εκδώσουνλαϊκά ψηφίσματα αλλά περιμένοντας να καθοδηγηθούν. Το κίνημα αντλεί το όραμακαι την ασφάλεια περί του πρακτέου όχι επειδή καθαγιάζεται προκαταβολικά από τηνανύπαρκτη ακόμη λαϊκή βούληση, αλλά επειδή συνειδητοποιεί ότι εκπροσωπεί τιςβαθύτερες ανάγκες της σύγχρονης κοινωνίας. Δίνει συνεπώς τις πρώτες κατευθύνσειςγια τη νέα τάξη πραγμάτων και το πρώτο κοινωνικό μάθημα στις άμορφες μάζες. Απόαυτή τη δικτατορία του επαναστατικού κόμματος θα σχηματιστεί το νέο κράτος καιγύρω από αυτό η νέα πραγματική δημοκρατία.
Δεν πρέπει να φοβόμαστε ότι ένα τέτοιο επαναστατικό καθεστώς θα καταλήξειαναγκαστικά σε ένα νέο δεσποτισμό. Θα καταλήξει εκεί εάν έχει διαμορφωθείένας τύπος δουλικής κοινωνίας. Εάν όμως το επαναστατικό κόμμα δημιουργήσει,κρατώντας σταθερή πορεία από τα πρώτα κιόλας βήματα, τις συνθήκες για μιαελεύθερη ζωή στην οποία όλοι οι πολίτες θα μπορούν να συμμετέχουν πραγματικάστη λειτουργία του κράτους, θα καταφέρει προοδευτικά, ενδεχομένως ακόμηκαι μέσα από δευτερεύουσες πολιτικές κρίσεις, να κατανοηθεί και να γίνει δεκτήαπό όλους η νέα τάξη και, συνεπώς, η αυξανόμενη πιθανότητα να συγκροτηθούνελεύθεροι πολιτικοί θεσμοί.
Σήμερα έχει φθάσει η στιγμή στην οποία πρέπει να ξεφορτωθούμε τα παλαιά βάρη,να είμαστε έτοιμοι στο καινούργιο που καταφθάνει τόσο διαφορετικό από αυτό πουείχαμε φανταστεί, να παραμερίσουμε τους ακατάλληλους ανάμεσα στους παλιούς καινα εμφυσήσουμε νέα ενέργεια στους νέους. Σήμερα αναζητούνται και συναντώνταιμεταξύ τους, αρχίζοντας να υφαίνουν το μέλλον, εκείνοι που διέκριναν τις αιτίες τηςσημερινής κρίσης του ευρωπαϊκού πολιτισμού και ως εκ τούτου κληρονομούν όλα τακινήματα που προσπάθησαν να εξυψώσουν την ανθρωπότητα, αλλά ναυάγησαν λόγωκακής κατανόησης του στόχου ή των μέσων με τα οποία έπρεπε να επιτευχθεί.
Το ταξίδι που πρέπει να κάνουμε δεν είναι εύκολο ούτε ασφαλές. Πρέπει όμως ναγίνει. Και θα γίνει!

ΣΗΜΕΙΩΣΗ  .
Η μετάφραση από τα Ιταλικά είναι του κ. Γιάννη Κοκκάλα  ( Γραφείο Ευρωπαικού Κοινοβουλίου – ΑΘΗΝΑ 2010 )

Advertisements
Αναρτήθηκε στις ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ. Leave a Comment »

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: